Το ”Σανατόριο της Μάνας” είναι το στολίδι του Νομού Αρκαδίας. Συγκεκριμένα βρίσκεται στο χωριό Μαγούλιανα. Το χωριό είναι τοποθετημένο στο βουνό σε ύψος 1350 μέτρων. Το Σανατόριο της Μάνας βρίσκεται ανάμεσα στα ελατόδεντρα και αποτελεί τον θησαυρό της ορεινής Αρκαδίας.
Ιστορία του Σανατορίου.
Άννα Μελά, αδερφή του Παύλου Μελά, αφιέρωσε τη ζωή της στο να βοηθά τους συνανθρώπους της. Της δόθηκε το τιμητικό προσωνύμιο “μάνα του στρατιώτη”
Άννα Μελά: ” Το Σανατόριο είναι εκείνο που απεφάσισα να κάμω, όταν στο 1919 υπηρετούσα στο Αιδίνι, και έπαθε αιμόπτυσιν ο Γιάννης Ανδρουλάκης συνάδελφος εκ Ρεθύμνης Κρήτη”.
Εφημερίδα ΜΟΡΕΑΣ της Τριπόλεως, Κυριακή 9 Νοεμβρίου 1930.
Το Σανατόριο της Μάνας που δημιουργήθηκε από την αδερφή του Παύλου Μελά, Άννα Μελά, γνωστή ως “Μάνα του στρατιώτη” μεταξύ του 1927-1930. Τα σχέδια του κτηρίου ήταν του αρχιτέκτονα Ξενοφώντα Αγγελίδη (1877-1970). Το Σανατόριο της Μάνας, χτίστηκε από Λαγκαδινούς μαστόρους και χρησιμοποιήθηκε γκρίζα ασβεστολιθική πέτρα. Έχει νεοκλασσικές επιρροές όπως μποντούρες, φουρούσια και αετώματα, στοιχεία της περιόδου τόσο σε παραδοσιακούς οικισμούς όσο και στην Τρίπολη, ενώ τα αρχιτεκτονικά σχέδια αντιπροσώπευαν τα σανατόρια του μεσοπολέμου.
Σκοπός του Σανατόριου ήταν αφενός η περίθαλψη των τραυματιών του πολέμου και αφετέρου η περίθαλψη ασθενών, κυρίως με φυματίωση. Το “χτικιό” όπως συνήθιζαν να το λένε τότε αφού όποιος νοσούσε με φυματίωση βρισκόταν στο περιθώριο, τον κοινωνικό και οικογενειακό αποκλεισμό. Ειδικά για τον τελευταίο, οι ασθενείς περιθωριοποιούνταν ακόμα και από την ίδια τους την οικογένεια προκειμένου αυτή να μην στιγματιστεί. Σε συνδυασμό με το γεγονός πως οι περισσότεροι νοσούντες ήταν φτωχοί και άρα κατώτερης κοινωνικής τάξης, τα πράγματα ήταν ακόμα δυσκολότερα.
Ταυτόχρονα το Σανατόριο εξυπηρετούσε τραυματίες και φυματικούς στρατιώτες, μία κατάσταση που η Άννα Μελά γνώριζε από πρώτο χέρι καθώς είχε υπάρξει νοσοκόμα εθελοντικά στο μέτωπο. Από εκεί απέκτησε και το τιμητικό προσωνύμιο ” η μάνα του στρατιώτη”, αφού η προσφορά της ήταν μεγάλη.
Στα μέσα της δεκαετίας του 1920, η φυματίωση ήταν ασθένεια – μάστιγα και αφήνε με το πέρασμά της χιλιάδες νεκρούς. Το νοσοκομείο Σωτηρία που είχε ανεγερθεί ήδη από το 1902 αδυνατούσε να εξυπηρετήσει τον τεράστιο όγκο των ασθενών οι οποίοι νοσηλεύονταν υπό άθλιες συνθήκες.
Οι λεπτομέρειες που το κάνουν να ξεχωρίζει
Το Σανατόριο της Μάνας, λειτούργησε τον Αύγουστο του 1937 με 60 κλίνες. Στόχος ήταν να λειτουργήσει με πλήρη κτηριακή και οργανωτική ανάπτυξη υποστηρίζοντας 120 κλίνες. Οι φιλοδοξίες τότε ήταν, το Σανατόριο της Μάνας να γίνει το μεγαλύτερο Σανατόριο των Βαλκανίων. Τα αρχικά σχέδια ήθελαν το Σανατόριο να έχει δύο πτέρυγες αξονομετρικά της κεντρικής εισόδου. Τελικά κατασκευάστηκε η μία, βορειοανατολικά της κεντρικής εισόδου. Ωστόσο, η φιλοδοξία αυτή φαίνεται από το ατελές της κατασκευής αφού, στην τυφλή δυτική πλευρά υπάρχουν λίθινες αναμονές.
Το Σανατόριο έχει συνολική έκταση περίπου 2450τμ. Πιο συγκεκριμένα αποτελείται από το υπόγειο μεγέθους περίπου 500τμ, το ισόγειο και δύο ορόφους μεγέθους 650τμ. έκαστος.
Στα χαρακτηρίστηκα του κτηρίου αξίζει να σημειωθεί η χρήση πλάκας από οπλισμένο σκυρόδεμα. Ο λόγος ήταν για να έχει το κτήριο μεγάλα ανοίγματα εσωτερικά και μπαλκόνια εξωτερικά.
Η μεγάλη κινητοποίηση για την υλοποίηση της ιδέας της Μάνας!
Το Σανατόριο της Μάνας χτίστηκε με την χρηματική βοήθεια που προήλθε από τους εράνους που πραγματοποιήθηκαν με πρωτοβουλία της Άννας Μελά. Πιο συγκεκριμένα η βοήθεια προήλθε από τους Έλληνες της Αιγύπτου με ποσό χρηματοδότησης 1.833.121 δραχμές, Έλληνες της Αμερικής με ποσό 3.485.675 δραχμές και κρατική επιχορήγηση ύψους 1.000.000 δραχμών.
Τον κτηριακό εξοπλισμό και την πλήρη επίπλωση του κτηρίου ανέλαβαν οι αδερφοί Γεώργιος και Δημήτριος Σπετσερόπουλος, Αρκάδες ομογενείς εξ’ Αιγύπτου με ποσό χρηματοδότησης 1.220.000 δραχμές.
Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως περίμεναν σύμφωνα με σχέδια και δηλώσεις, την υπόσχεση της Αχεπάν για βοήθεια ύψους 50.000 δολαρίων για την κατασκευή και της δεύτερης πτέρυγας.
Το Σανατόριο “φοράει τα καλά του” και μετατρέπεται σε 5αστερο ξενοδοχείο.
Δόθηκε το πράσινο φως για την μετατροπή του Σανατορίου σε 5άστερο ξενοδοχείο
Η ξενοδοχειακή εταιρεία Otus , το Μάιο του 2015 εξαγόρασε έναντι ποσού 830.000 ευρώ το παλιό σανατόριο «Μάνα», εξασφαλίζοντας, την οικοδομική άδεια για την ανακατασκευή του ακινήτου και τη μετατροπή του σε 5άστερο ξενοδοχείο. Οι διαδικασίες ανακαινίσεις και ανακατασκευής του Σανατόριου έχουν ξεκινήσει ήδη από το 2020. Το νέο Σανατόριο -ξενοδοχείο θα αποτελέσει έναν μαγικό προορισμό που απέχει λιγότερο από 200χλμ από την Αθήνα.
Η αρχιτεκτονική του Σανατορίου σε συνδυασμό με το μοναδικό φυσικό τοπίο στο οποίο είναι κτισμένο, το καθιστούν ανεπιφύλακτα έναν θησαυρό της ορεινής Αρκαδίας. Η αρχιτεκτονική του το καθιστά βιώσιμο ακόμα και σήμερα καθώς υπάρχει μελέτη βιωσιμότητας.
Το 2019 με υπουργική απόφαση που δημοσιεύτηκε στο φύλλο της Κυβερνήσεως στις 3 Ιουνλιου 2019, Το Σανατόριο της Μάνας ανακηρύχθηκε προστατευόμεμνο μνημείο.
Tο σχέδιο της Opus φιλοδοξεί να δημιουργήσει ένα boutique hotel με 32 δωμάτια. Η συνολική επένδυση υπολογίζεται στα 6,5 εκ. ευρώ. Το κτήριο βρίσκεται στη θέση «Κορφοξυλιά» σε απόσταση 5 χλμ. από το Βαλτεσινίκο.
Το Σανατόριο, που αποτελείται από το κεντρικό κτήριο και τις δύο πτέρυγες εκ των οποίων η μία είναι ημιτελής, κατασκευάστηκε στο τέλος της δεκαετίας του ’20, αλλά είναι εγκαταλελειμμένο από το 1970.
Δείτε στο παρακάτω βίντεο την ανακατασκευή του Σανατορίου
