Μιλώντας για ζήλια : Όταν η αγάπη συναντά το φόβο
Από την Ψυχολόγο της ομάδας του Arcadiaspot
Τι είναι η ζήλια και από πού πηγάζει;
Η ζήλια στην πιο απλή της μορφή, είναι ο φόβος της απώλειας. Πιο συγκεκριμένα, πρόκειται για έναν συναισθηματικό συνδυασμό ανασφάλειας, φόβου εγκατάλειψης, θυμού και πολλές φορές ντροπής. Στον πυρήνα της βρίσκεται η πεποίθηση ότι κάτι ή κάποιος απειλεί τη θέση μας ή την αξία μας μέσα στη σχέση.
Μπορεί να πυροδοτείται από πραγματικά γεγονότα (πχ ένα φλερτ με τρίτο πρόσωπο), ή από εσωτερικές κατασκευές του νου, που έχουν τις ρίζες τους σε προηγούμενες εμπειρίες, παιδικά βιώματα ή χαμηλή αυτοεκτίμηση.
Ζήλια και Ψυχολογία
Η ζήλια δεν αφορά μόνον τον άλλο – αφορά, κυρίως, εμάς. Είναι συχνά καθρέφτης της σχέσης που έχουμε με τον εαυτό μας. Μερικά ψυχολογικά μοτίβα που συναντώνται συχνά είναι, αρχικά, η ανασφάλεια και η χαμηλή αυτοεκτίμηση. Όταν δε νιώθω αρκετός, είναι πιο πιθανό να φοβηθώ ότι κάποιος άλλος θα με αντικαταστήσει εύκολα. Επιπλέον, προηγούμενες εμπειρίες εγκατάλειψης ή απόρριψης μπορεί να οδηγούν το άτομο να μεταφράζει απειλητικά οποιοδήποτε σημάδι χωρίς να έχει απαραίτητα βάση. Τέλος, η ζήλια μπορεί να πηγάζει από το “μοντέλο αγάπης” που έχουμε μάθει. Αν κάποτε, μάθαμε πως η αγάπη είναι κτητική, απόλυτη ή συνδεδεμένη με έλεγχο τότε η ζήλια μπορεί να μοιάζει φυσική αντίδραση.
Ζήλια και Αγάπη : Πού αρχίζει η μία και τελειώνει η άλλη
Μία από τις πιο διαδεδομένες παρανοήσεις είναι ότι “αν δε ζηλεύει, δεν αγαπάει”. Η φράση αυτή μπορεί να δικαιολογήσει συμπεριφορές ελέγχου, ασφυκτικής παρακολούθησης ή ακόμα και κακοποίησης. Η υγιής αγάπη δεν χρειάζεται την απειλή για να επιβεβαιωθεί.
Η αγάπη βασίζεται στην εμπιστοσύνη, την ελευθερία και την προσωπική ανάπτυξη. Η ζήλια, όταν γίνεται υπερβολική ή εμμονική, μπορεί να λειτουργήσει διαβρωτικά για τη σχέση – να δημιουργήσει ένταση, δυσπιστία και συναισθηματική αποξένωση.
Πότε η ζήλια γίνεται προβληματική;
Όλοι οι άνθρωποι ενδέχεται να βιώσουν στιγμές ζήλιας. Το ζήτημα δεν είναι να την εξαλείψουμε, αλλά να την κατανοήσουμε και να μάθουμε να τη διαχειριζόμαστε. Η ζήλια γίνεται προβληματική όταν υπάρχει συνεχής έλεγχος του συντρόφου (παρακολούθηση, ανακρίσεις), υπονομεύοντας έτσι τις ατομικές ελευθερίες του άλλου. Επιπλέον, τα όρια ξεπερνώνται όταν δημιουργούνται ανυπόστατα σενάρια προδοσίας τα οποία είτε συνοδεύονται από συναισθηματική ή λεκτική κακοποίηση είτε όχι.
Πώς μπορούμε να διαχειριστούμε τη ζήλια;
Πριν αντιδράσουμε παρορμητικά, ας πάρουμε μερικά λεπτά να ρωτήσουμε τον εαυτό μας “από που πηγάζει αυτό το συναίσθημα”. Η ανοιχτή και ειλικρινής επικοινωνία με τον σύντροφό μας μπορεί να βοηθήσει να λυθούν παρεξηγήσεις και να χτιστεί εμπιστοσύνη.
Σε κάθε περίπτωση είναι σημαντικό να δουλέψουμε με την αυτοεκτίμησή μας και να καλλιεργήσουμε την προσωπική μας αξία. Με τον τρόπο αυτό, θεσπίζουμε όρια ανάμεσα στο τι θεωρούμε αποδεκτό και τι όχι ώστε να το επικοινωνούμε και με σαφήνεια. Αν, ωστόσο, η ζήλια συνεχίζει να κυριαρχεί και να επηρεάζει την καθημερινότητά μας ή τη σχέση μας, η ψυχοθεραπεία μπορεί να προσφέρει σημαντική στήριξη και καθοδήγηση.
Η ζήλια ως ευκαιρία
Η ζήλια, αν τη δούμε με επίγνωση, μπορεί να λειτουργήσει ως σημείο εκκίνησης για βαθύτερη αυτογνωσία. Είναι ένα κάλεσμα να κοιτάξουμε μέσα μας, να αναρωτηθούμε τι πραγματικά φοβόμαστε, τι προσδοκούμε από τη σχέση μας και, κυρίως, πώς σχετιζόμαστε με τον εαυτό μας.
Η κατανόηση της ζήλιας δεν είναι στόχος μόνο για την επιβίωση της σχέσης, αλλά για τη μεταμόρφωσή της σε μια σχέση πιο ώριμη, συνειδητή και ελεύθερη.
Νάγια Γιαννοπούλου
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
