Πώς να βοηθήσεις (και να φροντίσεις) ένα άτομο με Διατροφική Διαταραχή
Από την Ψυχολόγο της ομάδας του ArcadiaSpot
Όταν αγαπάς κάποιον που παλεύει με Διατροφική Διαταραχή, η ανησυχία, η αβεβαιότητα και το αίσθημα ανικανότητας μπορεί να σε κατακλύσουν. Θέλεις να βοηθήσεις, αλλά δεν ξέρεις πώς. Προσπαθείς να βρεις τις κατάλληλες λέξεις να στηρίξεις τον άνθρωπο που υποφέρει αλλά είναι σα να βαδίζεις μόνιμα σε ένα τεντωμένο σκοινί.
Οι Διατροφικές Διαταραχές παρά το όνομά τους, δεν αφορούν στο φαγητό καθαυτό. Το φαγητό και συγκεκριμένα ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιείται είναι μόνο ένα φανερό αποτέλεσμα μια μεγάλης εσωτερικής διεργασίας. Είναι πολύπλοκες ψυχολογικές καταστάσεις που επηρεάζουν το σώμα, τη σκέψη, τα συναισθήματα και τις σχέσεις. Ο εγκέφαλος επηρεάζεται – η σκέψη, η αυτοεικόνα, η σχέση με το σώμα και η ικανότητα λήψης αποφάσεων αλλάζουν. Το άτομο δεν μπορεί “απλώς να φάει” ή να σταματήσει να κάνει εμετούς”. Η Διατροφική Διαταραχή έχει εμφανιστεί στη ζωή του ως τρόπος διαχείρισης συναισθημάτων. Πίσω από τη συμπεριφορά γύρω από το φαγητό, κρύβονται ανάγκες για έλεγχο, φόβος απόρριψης, ενοχές, χαμηλή αυτοεκτίμηση και βαθιά συναισθηματική δυσφορία.
Η υποστήριξη ενός αγαπημένο προσώπου με ΔΔ δε σημαίνει “να το πείσεις να φάει” – σημαίνει να το βοηθήσεις να νιώσει ασφαλές, αποδεκτό και έτοιμο να ζητήσει βοήθεια.
Τι χρειάζεται να θυμάσαι ως φροντιστής ατόμου με ΔΔ :
Οι Διατροφικές Διαταραχές δεν είναι επιλογή, ούτε ζήτημα αδυναμίας. Δεν πρόκειται για μόδα, πείσμα ή μια δίαιτα που ξέφυγε από τον έλεγχο. Πρόκειται για μια κραυγή βοήθειας καθώς πίσω από κάθε σύμπτωμα που ίσως σε κάποιον άλλο να φαντάζει παράλογο κρύβεται πόνος, ανάγκη για έλεγχο και φόβος απώλειας αυτού. Η αλλαγή θα έρθει μέσα από τη θεραπευτική διαδικασία, όχι με πίεση και αυστηρότητα αλλά με κατανόηση και αναδόμηση.
Δημιούργησε ένα περιβάλλον αποδοχής και ασφάλειας
Το πρώτο βήμα για να βοηθήσεις είναι να δημιουργήσεις ένα ασφαλές συναισθηματικό πλαίσιο : Ένα περιβάλλον όπου το άτομο νιώθει πως δε θα κριθεί, δε θα πιεστεί και δε θα ντραπεί. Απόφυγε τα σχόλια που σχετίζονται με βάρος ή εμφάνιση. Άκου τι έχει να σου πει για να το κατανοήσεις και όχι απαραίτητα για να απαντήσεις. Μην προσπαθήσεις να διορθώσεις ή να δώσεις συμβουλές. Σκέψου πως ό,τι σου περιγράφει είναι για εκείνο μια καθημερινότητα που το άτομο νιώθει υποχρεωμένο να ακολουθεί. Μην επικεντρωθείς στο τι και πόσο τρώει αλλά στο πώς νιώθει.
Παράδειγμα :
” Βλέπω πως περνάς δύσκολα τελευταία. Δε χρειάζεται να μου εξηγήσεις τίποτα αν δε θες. Αλλά να ξέρεις πως είμαι πάντα εδώ να σε ακούσω όταν νιώσεις έτοιμος”
Η αίσθηση ασφάλειας είναι βασική για να ξεκινήσει κάποιος θεραπεία. Όταν το άτομο αισθανθεί πως δε θα το κρίνεις ούτε θα το εγκαταλείψεις, μπορεί σταδιακά να ανοιχτεί.
Βγάλε το φαγητό από το επίκεντρο
Πολλοί συγγενείς ή και φίλοι, παρακινούμενοι από την ανάγκη τους να ξέρουν πως το άτομο είναι καλά επικεντρώνονται στο φαγητό ως λύση σε αυτό που συμβαίνει : “Έχεις αδυνατίσει πολύ!”, “Έφαγες τίποτα σήμερα;” “Θα το φας όλο αυτό;” Αυτά τα σχόλια, ενισχύουν το φόβο και την άμυνα. Η διατροφική διαταραχή συχνά τρέφεται και συντηρείται από τον εξωτερικό έλεγχο και την πίεση.
Αντί γι’ αυτό :
Μίλα για συναισθήματα και καθημερινότητα. Ρώτα για το πώς πέρασε τη μέρα του, τι το χαλαρώνει, τι το δυσκολεύει, πως θα μπορούσες να το βοηθήσεις. Έτσι, μετατοπίζεις τη συζήτηση από το σώμα στον ψυχοσυναισθηματικό κόσμο όπου βρίσκεται και ο πυρήνας του προβλήματος.
Ενθάρρυνε τη θεραπευτική βοήθεια, χωρίς να πιέζεις
Η πιο ουσιαστική βοήθεια που μπορείς να προσφέρεις είναι να ενθαρρύνεις τη θεραπεία, χωρίς να επιβάλλεις. Οι άνθρωποι με Διατροφικές Διαταραχές βιώνουν ντροπή για ό,τι βιώνουν και δυσκολεύονται να ανοιχτούν. Σε ορισμένες περιπτώσεις δεν αντιλαμβάνονται ακόμα πως αντιμετωπίζουν κάποιο θέμα. Το να μπουν σε θεραπευτική διαδικασία, φαντάζει καταστροφικό. Στο μυαλό τους μεταφράζεται ως απώλεια ελέγχου, εξαναγκασμό σχετικά με τι φαγητό και αύξηση βάρους και φυσικά, αυτοαποκάλυψη.
Προσοχή στον τρόπο όπου προτείνεται η βοήθεια : “Ξέρω πως αυτό που περνάς είναι δύσκολο και δεν μπορώ να το καταλάβω πλήρως. Αλλά πιστεύω ότι αξίζεις να νιώσεις καλύτερα. Ίσως κάποιος ειδικός σε αυτή τη φάση σε έκανε να αισθανθείς ασφάλεια. Μπορούμε να ψάξουμε μαζί”
Αν το άτομο αρνείται μη το πιέσεις. Συνέχισε να δείχνεις σταθερή παρουσία, ενδιαφέρον και κατανόηση. Μερικές φορές χρειάζεται περισσότερος χρόνος από όσο φαντάζεσαι για να αναγνωρίσει ένα άτομο με Διατροφική Διαταραχή πως αντιμετωπίζει πρόβλημα.
Μην προσπαθείς να “θεραπεύσεις” το άτομο μόνος σου!
Είναι φυσικό το να θες να βοηθήσεις αλλά δεν μπορείς να αναλάβεις το ρόλο του θεραπευτή. Αυτό μπορεί να σε οδηγήσει σε εξουθένωση και να επιφέρει και για το άτομο αντίθετα αποτελέσματα από αυτά που στοχεύεις. Αντί να προσπαθείς να “διορθώσεις” τη συμπεριφορά του εστίασε στο να είσαι παρών/παρούσα με σταθερότητα και συνέπεια. Άκου χωρίς να δίνεις λύσεις. Ενθάρρυνε χωρίς να επιβάλλεις. Δείξε αγάπη χωρίς όρους.
Και φυσικά φρόντισε τον εαυτό σου. Η ψυχολογική επιβάρυνση του φροντιστή είναι σημαντική. Μπορεί να χρειαστείς κι εσύ καθοδήγηση ή υποστήριξη από έναν επαγγελματία ώστε να μοιραστείς το βάρος που φέρεις. Ίσως υπάρχουν στιγμές που νιώθεις θυμό, απογοήτευση ή εξάντληση. Είναι φυσιολογικό. Οι διατροφικές διαταραχές μπορούν να είναι χρόνιες και απαιτητικές.
Δεν είσαι υποχρεωμένος να έχεις όλες τις απαντήσεις!
“Δεν ξέρω πάντα πως να σε βοηθήσω, αλλά θέλω να μου δείξεις τον τρόπο να το κάνω”
Να θυμάσαι πως η ανάρρωση είναι μαραθώνιος κι όχι αγώνας ταχύτητας! Η πορεία της ανάρρωσης δεν είναι ευθεία γραμμή, αλλά δρόμος με ανηφόρες, στροφές, πισωγυρίσματα, αδιέξοδα και κατηφόρες. Υπάρχουν στιγμές προόδου αλλά και υποτροπές. Μην απογοητεύεσαι. Δεν χρειάζεται να σώσεις το άτομο, αλλά να το συνοδεύσεις στο δρόμο της ανάρρωσης.
Αν κάποιο άτομο που αγαπάς υποφέρει από Διατροφικές Διαταραχές ή αν εσύ νιώθεις πως αντιμετωπίζεις κάποιο πρόβλημα με το φαγητό, μη διστάσεις να επικοινωνήσεις μαζί μου. Ένας θεραπευτής με εξειδίκευση στις Διατροφικές Διαταραχές μπορεί να σε βοηθήσει να βγεις από την ομίχλη!
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
Master Practitioner στις Διατροφικές Διαταραχές
6947193721
