Πόσο διαρκεί τελικά ένα συναίσθημα;
Από την Ψυχολόγο της ομάδας του ArcadiaSpot
Αν έχεις νιώσει ποτέ θυμό, χαρά, φόβο ή συγκίνηση και έχεις αναρωτηθεί «πότε θα περάσει αυτό που νιώθω;», δεν είσαι μόνος. Τα συναισθήματα είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ανθρώπινης εμπειρίας — αλλά έχουν τη δική τους διάρκεια, ένταση και εξέλιξη. Πόσο διαρκεί τελικά ένα συναίσθημα; Η απάντηση δεν είναι απλή, αλλά η επιστήμη έχει μερικές ενδιαφέρουσες ενδείξεις.
Η φυσιολογική διάρκεια ενός συναισθήματος
Έρευνες δείχνουν ότι το «καθαρό» βιολογικό συναίσθημα —δηλαδή η πρώτη αντίδραση του σώματος και του νου σε ένα ερέθισμα— διαρκεί περίπου 90 δευτερόλεπτα. Αυτό είναι το χρονικό διάστημα που χρειάζεται ο οργανισμός για να επεξεργαστεί ένα γεγονός σε φυσιολογικό επίπεδο (αλλαγές στην αναπνοή, την καρδιακή λειτουργία, την εγρήγορση του νευρικού συστήματος κ.λπ.). Μετά από αυτό το διάστημα, αυτό που κρατά «ζωντανό» το συναίσθημα είναι κυρίως οι σκέψεις μας.
Σκέψη και συναίσθημα
Οι σκέψεις που κάνουμε γύρω από ένα γεγονός είναι αυτές που συντηρούν ή ακόμα και ενισχύουν το συναίσθημα. Για παράδειγμα, ο θυμός μπορεί να κρατήσει λεπτά, ώρες ή και μέρες αν ανακυκλώνουμε μέσα μας το «πώς τόλμησε να μου το κάνει αυτό» ή «δεν είναι δίκαιο». Αντίστοιχα, η θλίψη μπορεί να μετατραπεί σε παρατεταμένη μελαγχολία όταν την τροφοδοτούμε με σκέψεις τύπου «τίποτα δεν έχει νόημα» ή «δεν θα ξαναείμαι καλά». Η σκέψη και το συναίσθημα είναι συγκοινωνούντα δοχεία. Το ένα επηρεάζει το άλλο, και όσο πιο ασυνείδητος είναι αυτός ο κύκλος, τόσο πιο έντονα μπορεί να βιώνεται το συναίσθημα.
Η διαφορά ανάμεσα στο συναίσθημα και τη διάθεση
Κάτι ακόμα που αξίζει να ξεκαθαριστεί είναι η διαφορά ανάμεσα στο συναίσθημα και τη διάθεση. Το συναίσθημα είναι πιο σύντομο, πιο έντονο και σχετίζεται με ένα συγκεκριμένο γεγονός. Αντίθετα, η διάθεση είναι πιο διάχυτη, διαρκεί περισσότερο και μπορεί να μην έχει ξεκάθαρη αιτία (π.χ. «νιώθω περίεργα σήμερα χωρίς να ξέρω γιατί»). Όταν ένα συναίσθημα επαναλαμβάνεται ή δεν εκφράζεται, μπορεί να επηρεάσει τη διάθεσή μας — και να οδηγήσει σε πιο μόνιμες συναισθηματικές καταστάσεις, όπως η κατάθλιψη ή το χρόνιο άγχος.
Μπορούμε να επηρεάσουμε τη διάρκεια ενός συναισθήματος;
Η απάντηση είναι ναι, σε μεγάλο βαθμό. Κάποιες πρακτικές που βοηθούν είναι: Το να παρατηρούμε το συναίσθημα χωρίς να το κρίνουμε καθώς αυτό μάς επιτρέπει να το βιώσουμε χωρίς να το «παρατείνουμε» μέσα από σκέψεις. Επιπλέον, όταν δεν αντιστεκόμαστε σε αυτό που νιώθουμε, μειώνεται η ένταση και η διάρκεια του συναισθήματος. Το να μιλήσουμε σε κάποιον ή να γράψουμε για αυτό που νιώθουμε βοηθάει επίσης στη συναισθηματική επεξεργασία. Τέλος, μπορούμε πάντα να αλλάξουμε τον τρόπο που βλέπουμε ένα γεγονός, αλλάζοντας (αναπλαισιώνοντας) και το συναίσθημα που το συνοδεύει.
Τα συναισθήματα έρχονται και φεύγουν, όπως τα κύματα στη θάλασσα. Άλλα μας ταράζουν, άλλα μας γαληνεύουν — αλλά κανένα δεν μένει για πάντα. Κι αν καμιά φορά νιώθεις πως ένα συναίσθημα σε έχει κατακλύσει και δεν φεύγει, να θυμάσαι: δεν είσαι αυτό που νιώθεις. Είσαι αυτός που παρατηρεί, που αντέχει και που μαθαίνει. Κάθε συναίσθημα έχει κάτι να σου πει. Μην το διώχνεις, μην το φοβάσαι. Άφησέ το να σε αγγίξει, να σου μιλήσει και τελικά να σε αφήσει — ελαφρύτερο, σοφότερο, πιο κοντά στον εαυτό σου. Γιατί τελικά, το ζητούμενο δεν είναι να μην νιώθουμε, αλλά να μπορούμε να περνάμε μέσα από τα συναισθήματά μας με ευγένεια, θάρρος και κατανόηση.
Νάγια Γιαννοπούλου
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
