Τελικά, αλλάζει ο άνθρωπος;
Από την Ψυχολόγο της ομάδας του Arcadiaspot
Μια ερώτηση που τίθεται συχνά στο γραφείο είναι : “Αλλάζει ο άνθρωπος ή μένει πάντα ο ίδιος”; Η αλήθεια είναι πώς για χρόνια η επικρατούσα άποψη ήταν ότι ο χαρακτήρας και η προσωπικότητα του ανθρώπου είναι σε μεγάλο βαθμό σταθερά. Ωστόσο, η νευροεπιστήμη ίσως να έρχεται να ανατρέψει αυτή την άποψη.
Τι είναι η νευροπλαστικότητα;
Η νευροπλαστικότητα είναι η ικανότητα του εγκεφάλου να αλλάζει και να προσαρμόζεται καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής μας. Μέσα από εμπειρίες, νέες πληροφορίες, συναισθηματικά βιώματα ακόμα και την ψυχοθεραπεία, ο εγκέφαλος δημιουργεί νέες συνάψεις, ενισχύει άλλες και αποδυναμώνει κάποιες που δεν χρησιμοποιούνται.
Αυτό σημαίνει πως οι σκέψεις, τα συναισθήματα και οι συμπεριφορές μας μπορούν να τροποποιηθούν, εφόσον υπάρχει πρόθεση, κατάλληλη υποστήριξη και επιμονή. Δεν είμαστε “καλωδιωμένοι” με έναν τρόπο και μόνο. Η δομή του εγκεφάλου μας δεν είναι στατική, αλλά δυναμική.
Τι περιλαμβάνει η νευροπλαστικότητα;
- Συνάψεις που δυναμώνουν ή εξασθενούν. Όταν μαθαίνουμε κάτι νέο ή επαναλαμβάνουμε μια εμπειρία, οι συνάψεις, τα σημεία δηλαδή που επικοινωνούν οι νευρώνες, ενισχύονται. Αντίθετα, όταν κάτι δεν χρησιμοποιείται για καιρό, οι αντίστοιχες συνάψεις μπορεί να εξασθενήσουν, ακόμα και να εξαφανιστούν.
- Δημιουργία Νέων Νευρωνικών κυκλωμάτων. Ο εγκέφαλός μας έχει τη δυνατότητα να δημιουργεί εντελώς νέα “μονοπάτια”. Για παράδειγμα, μπορούμε να μάθουμε νέους τρόπους διαχείρισης του άγχους ή να αντιμετωπίζουμε δυσάρεστες σκέψεις με μεγαλύτερη ενσυνειδητότητα και όχι φόβο.
- Αναδιοργάνωση εγκεφαλικών περιοχών. Σε περιπτώσεις τραυματισμού ή ασθένειας, άλλες περιοχές του εγκεφάλου μπορούν να “αναλάβουν” λειτουργίες που χάθηκαν. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ανάκτηση λειτουργιών μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο.
Πότε “συμβαίνει” νευροπλαστικότητα;
Η νευροπλαστικότητα δεν περιορίζεται στην παιδική ηλικία. Αντιθέτως συνεχίζεται σε όλη τη διάρκεια της ζωής. Βεβαίως, είναι πιο έντονη στην παιδική ηλικία, αλλά έρευνες δείχνουν ότι ακόμη και σε μεγαλύτερη ηλικία, ο εγκέφαλος παραμένει ευπροσάρμοστος.
Η σύνδεση της αλλαγής με την Ψυχοθεραπεία
Η Ψυχοθεραπεία αξιοποιεί ακριβώς αυτή τη δυνατότητα του εγκεφάλου να επαναπροσδιορίζει τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας και τον κόσμο. Μέσα από θεραπευτικό διάλογο, στοχασμό και εμπειρία, οι άνθρωποι μπορούν να γράψουν ξανά “εσωτερικά σενάρια” που τους κρατούσαν παγιδευμένους.
Πόσο αλλάζει ο άνθρωπος;
Η αλλαγή δεν είναι πάντα εύκολη ή άμεση, αλλά είναι εφικτή. Μπορεί να μην αλλάξει κανείς ριζικά την ιδιοσυγκρασία του (πχ το πόσο εσωστρεφής είναι ή το πόσο παρορμητικά φέρεται), όμως μπορεί να μάθει να λειτουργεί με μεγαλύτερη αυτογνωσία, αυτοέλεγχο και ενσυνειδητότητα. Μπορεί να μετασχηματίσει τραύματα σε δύναμη, δυσκολίες σε ευκαιρίες και σχέσης εξάρτησης σε σχέσεις αληθινής σύνδεσης.
Η αλλαγή ξεκινά με την αποδοχή
Το πρώτο βήμα για κάθε αλλαγή είναι η αποδοχή του πού βρισκόμαστε σήμερα -με ειλικρίνεια και χωρίς ενοχή. Από εκεί και πέρα, με τη βοήθεια ενός ψυχοθεραπευτή, ανοίγεται ο δρόμος για μια βαθύτερη εξερεύνηση και για τη σταδιακή καλλιέργεια νέων τρόπων ύπαρξης.
Η ουσία είναι πως ο άνθρωπος έχει τη δυναμική να αλλάξει. Και αλλάζει πραγματικά. Όχι ξεχνώντας ποιος είναι, αλλά ανακαλύπτοντας ποιος μπορεί να γίνει. Η δυσκολία έγκειται στο να φτάσει κανείς στο σημείο της συνειδητοποίησης.
Νάγια Γιαννοπούλου
Ψυχολόγος – Συνθετική Ψυχοθεραπεύτρια
694 719 3721
