Υπάρχει φιλία ανάμεσα σε άντρα και γυναίκα ; Η απάντηση που πάντα περίμενες
Από την Ψυχολόγο της ομάδας του ArcadiaSpot
Μια ερώτηση που εδώ και δεκαετίες δεν έχει βρει μια ξεκάθαρα εμπεριστατωμένη απάντηση είναι το εάν υπάρχει τελικά “καθαρή” φιλία ανάμεσα στα δύο φύλα. Ταινίες και βιβλία έχουν χρησιμοποιήσει συχνά αυτή την ερώτηση ως κεντρικό τους θέμα με την το φιλικό δίδυμο να καταλήγει -φυσικά- σε σχέση.
Φιλία : Τι Είναι και πώς ορίζεται;
Η φιλία, σύμφωνα με την ψυχολογία, είναι μια ουσιαστική, αμοιβαία σχέση συναισθηματικής υποστήριξης, ειλικρίνειας και αποδοχής. Περιλαμβάνει οικειότητα, εμπιστοσύνη, κοινά ενδιαφέροντα και την απουσία επιβολής ή ιδιοτέλειας.
Όταν, λοιπόν, μιλάμε για φιλία ανάμεσα σε άντρα και γυναίκα, αναφερόμαστε σε μια πλατωνική, μη-σεξουαλική μορφή σχέσης. Πόσο εφικτό είναι αυτό, και υπό ποιες προϋποθέσεις;
Τι λένε οι έρευνες;
Αρκετές μελέτες έχουν εξετάσει τη φιλία μεταξύ ανδρών και γυναικών και το αν αυτή είναι πραγματικά “πλατωνική”. Μία από τις πιο γνωστές είναι η έρευνα των Bleske-Rechek, Sommer & Metts (2012), η οποία δημοσιεύτηκε στο Journal of Social and Personal Relationships. Σε αυτή συμμετείχαν 88 ζευγάρια ετερόφυλων φίλων και διαπιστώθηκε ότι :
- Οι άνδρες ανέφεραν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα ερωτικής έλξης προς τις φίλες τους από ό,τι το αντίστροφο.
- Πολλοί άνδρες θεωρούσαν ότι οι φίλες τους ένιωθαν επίσης έλξη – κάτι που δεν επιβεβαιωνόταν από τις ίδιες.
- Οι γυναίκες αντιθέτως, ανέφεραν συχνότερα ότι έβλεπαν τη σχέση ως καθαρά φιλική.
Αυτό δείχνει ότι, τουλάχιστον από την πλευρά των ανδρών, η έλξη είναι συχνό φαινόμενο, ακόμα κι να δεν εκδηλώνεται ανοιχτά ή δεν οδηγεί σε δράση.
Παρόμοια ευρήματα παρουσιάστηκαν και από την έρευνα των Reis, Maniaci, Caprariello, Eastwick & Finkel (2011), όπου τονίζεται ότι η ερωτική έλξη αποτελεί έναν μηχανισμό “υποβόσκουσας έντασης” που συχνά υπάρχει ανάμεσα σε άτομα διαφορετικού φύλου, ακόμη κι αν η φιλία λειτουργεί κανονικά. Το ενδιαφέρον εδώ είναι ότι η ύπαρξη έλξης δεν οδηγεί απαραίτητα σε πρόβλημα, αλλά μεταφέρει τη δυναμική της σχέσης σε ένα πιο σύνθετο επίπεδο.
Μια άλλη σχετική μελέτη, υπογραμμίζει ότι η φιλία στα δύο φύλα συχνά συνοδεύεται από ασυνείδητες προσδοκίες, ρομαντικές φαντασιώσεις ή συναισθηματική εξάρτηση, ακόμα κι αν οι εμπλεκόμενοι δεν το παραδέχονται συνειδητά.
Όλα αυτά τα δεδομένα μας δείχνουν πως η ερωτική έλξη στις ετερόφυλες φιλίες δεν είναι η εξαίρεση αλλά, σε πολλές περιπτώσεις, ο κανόνας – χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι δεν μπορεί να διαχειριστεί ή να παραμείνει ανεξερεύνητη.
Πότε μια Φιλία είναι πραγματικά Πλατωνική;
Μια υγιής φιλία ανάμεσα σε άντρα και γυναίκα μπορεί να υπάρχει όταν :
- Υπάρχει σεβασμός στα όρια και στις συναισθηματικές αποστάσεις
- Και οι δύο έχουν ξεκάθαρες προθέσεις και δεν προσδοκούν κάτι παραπάνω.
- Υπάρχει ειλικρίνεια σε σχέση με οποιαδήποτε αλλαγή συναισθημάτων.
- Η φιλία δε λειτουργεί ως υποκατάστατο σχέσης ή συναισθηματικής κάλυψης.
Γιατί όμως δεν Εκφράζονται Πάντα τα Ερωτικά Αισθήματα;
Αν και η έλξη μεταξύ φίλων διαφορετικού φύλου είναι συχνό φαινόμενο, τα αισθήματα που προκύπτουν δεν εκφράζονται πάντα. Οι λόγοι γι’ αυτό είναι πολλοί και βαθύτεροι απ’ όσο φαίνονται στην επιφάνεια:
Φόβος Απώλειας της Φιλίας:
Πολλοί άνθρωποι διστάζουν να εκφράσουν τα συναισθήματά τους επειδή φοβούνται ότι, αν η εξομολόγηση δεν είναι αμοιβαία, θα διαταραχθεί ή θα χαθεί μια σημαντική σχέση. Η φιλία λειτουργεί σαν “ασφαλής ζώνη” και η πιθανότητα ρήξης προκαλεί άγχος.
Ασάφεια Προθέσεων & Μπερδεμένα Μηνύματα:
Η συναισθηματική οικειότητα μπορεί να δημιουργήσει την ψευδαίσθηση αμοιβαιότητας. Όταν το ένα πρόσωπο νιώθει έλξη αλλά δεν είναι βέβαιο αν το ίδιο ισχύει και για τον άλλο, προτιμά να σιωπήσει παρά να ρισκάρει την απόρριψη ή την αμηχανία.
Προβολές και Συναισθηματικές Ανάγκες:
Καμιά φορά η έλξη προκύπτει όχι από πραγματική ρομαντική συμβατότητα, αλλά από προβολή εσωτερικών αναγκών, όπως η ανάγκη για αποδοχή, οικειότητα ή σύνδεση. Το άτομο μπορεί να διαισθάνεται ότι η έλξη του δεν είναι “γνήσια”, γι’ αυτό και την καταπνίγει.
Τελικά, υπάρχει φιλία ;
Η απάντηση είναι ναι, αλλά... Η φιλία μεταξύ άνδρα και γυναίκας είναι δυνατή, αλλά χρειάζεται ψυχική ωριμότητα, επίγνωση και ειλικρινή επικοινωνία.
Η φιλία ανάμεσα σε έναν άντρα και μια γυναίκα είναι μια σχέση που, αν και συχνά συνοδεύεται από στοιχεία έλξης ή συναισθηματικής έντασης, μπορεί να υπάρξει ουσιαστικά, αληθινά και βαθιά. Το αν θα αντέξει στον χρόνο, δεν εξαρτάται τόσο από το φύλο, όσο από τη συναισθηματική ωριμότητα, την εσωτερική επίγνωση και την ικανότητα οριοθέτησης των εμπλεκόμενων.
Η ψυχολογία δεν απαντά με “ναι” ή “όχι” σε τέτοια ερωτήματα. Αντιθέτως, προσφέρει έναν καθρέφτη αυτοπαρατήρησης: Τι ανάγκες εξυπηρετεί αυτή η σχέση; Τι προσδοκώ; Πόσο ειλικρινής είμαι με τον εαυτό μου και τον άλλον;
Αν μάθουμε να αναγνωρίζουμε τις επιθυμίες μας χωρίς φόβο, να αποδεχόμαστε την πολυπλοκότητα των ανθρώπινων σχέσεων και να θέτουμε όρια με ενσυναίσθηση, τότε η φιλία — ακόμα και με την παρουσία έλξης — όχι μόνο είναι δυνατή, αλλά μπορεί να αποτελέσει μια από τις πιο ενδιαφέρουσες εμπειρίες της ζωής μας.
Νάγια Γιαννοπούλου
Ψυχολόγος – Συνθετική ψυχοθεραπεύτρια
694 719 3721
