Συγχωρείται η απιστία;
Από την Ψυχολόγο της ομάδας του ArcadiaSpot
Η απιστία αποτελεί ένα από τα πιο τραυματικά γεγονότα που μπορεί να βιώσει ένα άτομο μέσα σε μία σχέση. Συχνά συνοδεύεται από έντονα συναισθήματα προδοσίας, θυμού, ντροπής και θλίψης. Το ερώτημα που προκύπτει σχεδόν πάντα είναι “Μπορεί να συγχωρεθεί η απιστία;”
Η απάντηση δεν είναι απλά ούτε μονοδιάστατη. Εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως το πλαίσιο της σχέσης, την ψυχοσύνθεση των εμπλεκόμενων και τη διάθεση για αλλαγή και επανόρθωση.
Η απιστία από ψυχολογική σκοπιά
Η απιστία δεν είναι μόνο παραβίαση της εμπιστοσύνης, είναι και ένα πολύπλοκο ψυχολογικό φαινόμενο. Πίσω από την πράξη της απιστίας συχνά κρύβονται συναισθηματικά κενά, διαταραγμένες επικοινωνίες και προσωπικά, άλυτα πράγματα.
Γιατί κάποιος απατά;
Δεν υπάρχει μια ενιαία αιτία για την απιστία, αλλά είναι πολλοί οι ψυχολογικοί παράγοντες που μπορούν να συντελέσουν. Για παράδειγμα ο σύντροφος μπορεί να βιώνει συναισθηματική απόσταση, αδιαφορία ή έλλειψη επαφής. Η απιστία, λοιπόν, λειτουργεί ως τρόπος αναπλήρωσης αυτών των κενών. Παράλληλα, μπορεί να υποδηλώνει ανάγκη για επιβεβαίωση. Μερικά άτομα τείνουν να απατούν για να νιώσουν επιθυμητά, ικανά ή “ζωντανά”. Η απιστία γίνεται μια προσπάθεια να ξαναβρούν την αυτοεκτίμησή τους – προσωρινά.
Ένας ακόμα παράγοντας που μπορεί να οδηγήσει σε απιστία είναι ο φόβος δέσμευσης ή οικειότητας. Μια σταθερή σχέση προϋποθέτει ευαλωτότητα και ψυχική εγγύτητα. Όσοι φοβούνται την οικειότητα, μπορεί ασυνείδητα να υπονομεύσουν τη σχέση για να προστατευτούν από πιθανή απόρριψη. Επίσης, απιστία μπορεί να προκύψει ως “απάντηση” σε μια αντίστοιχη πράξη : “αφού με πλήγωσες θα σε πληγώσω κι εγώ”.
Σε άλλες περιπτώσεις, μπορεί το άτομο να έχει μεγαλώσει με πρότυπα αστάθειας, προδοσίας ή εγκατάλειψης κι έτσι ενδέχεται ασυνείδητα να επαναλαμβάνουν το ίδιο μοτίβο στις σχέσεις τους καθώς αυτό νιώθουν οικείο. Ωστόσο, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο σύντροφος που απιστεί ενδέχεται να χαρακτηρίζεται από ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά ή να βιώνει μια παθολογική συνθήκη, όπως εθισμό στο σεξ και επομένως η επιθυμία να υπερισχύει της ενσυναίσθησης.
Η ψυχολογική επίδραση της απιστίας
Το άτομο που προδίδεται συχνά βιώνει κατάρρευση της αυτοεκτίμησής του, συμπτώματα πένθους, παρόμοια με αυτά της απώλειας, άγχος και ενδεχομένως διαταραχή της εμπιστοσύνης όχι μόνος στο σύντροφο αλλά γενικά στις ανθρώπινες σχέσεις.
Αυτό το ψυχολογικό σοκ ονομάζεται από κάποιους ερευνητές “συναισθηματικό τραύμα απιστίας” και σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να μοιάζει με τα συμπτώματα που εκδηλώνονται κατά το μετατραυματικό στρες.
Τι σημαίνει συγχώρεση στην απιστία;
Η συγχώρεση δεν σημαίνει λήθη ή δικαιολόγηση της πράξης. Σημαίνει την απόφαση να απελευθερωθεί το άτομο από τα αρνητικά συναισθήματα που το κρατούν παγιδευμένο στο τραύμα. Είναι μια πράξη εσωτερικής απελευθέρωσης που μπορεί να γίνει είτε με σκοπό τη συνέχιση της σχέσης, είτε για να μπορέσει κάποιος να προχωρήσει υγιώς στη ζωή του.
Σε ποιες περιπτώσεις μπορεί να υπάρξει συγχώρεση;
Η συγχώρεση δείχνει πιθανότερη όταν υπάρχει ειλικρινής μεταμέλεια από τον σύντροφο που πρόδωσε είτε υπάρχει μεγάλη επιθυμία και από τις δύο πλευρές για αναδόμηση της εμπιστοσύνης.
Πότε δεν είναι “υγιές” να συγχωρέσει κανείς;
Η συγχώρεση δεν αποτελεί υποχρέωση. Επομένως, αν ο “άπιστος” σύντροφος αρνείται να αναλάβει την ευθύνη ή συνεχίζει να επαναλαμβάνει τη συμπεριφορά η συγχώρεση εκεί μπορεί να γίνεται υπό την πίεση του φόβου μοναξιάς. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η συγχώρεση μπορεί να λειτουργεί ως άρνηση της πραγματικότητας ή ως μηχανισμός “αυτοπροστασίας” χωρίς ουσιαστικό όφελος.
Τελικά, συγχωρείται η απιστία;
Η απιστία συγχωρείται; Η απάντηση είναι : ίσως. Μπορεί να συγχωρεθεί όταν και οι δύο σύντροφοι είναι πρόθυμοι να δουν κατάματα την αλήθεια, να δουλέψουν πάνω στις πληγές τους και να ξαναχτίσουν μια σχέση πιο συνειδητή και ουσιαστική. Δεν συγχωρείται, όμως, όταν η πράξη επαναλαμβάνεται ή όταν η συγχώρεση γίνεται εις βάρος της αυτοεκτίμησης του “θύματος”.
Η τελική απόφαση είναι πάντα προσωπική. Η υποστήριξη από έναν ψυχολόγο μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στο να ληφθεί αυτή η απόφαση με επίγνωση, ενσυναίσθηση και σεβασμό προς τον εαυτό.
Νάγια Γιαννοπούλου
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
